Funkcja out of scope w tachografie – jak dokładnie to działa?

W przypadku przewozów, które nie podlegają przepisom tachografu, ręcznie wyłączasz tachograf cyfrowy funkcją out of scope. To status w menu, w którym tachograf cyfrowy pozostaje nieaktywny. Wyjątki dotyczą czynności, które nie podlegają europejskim przepisom o czasie prowadzenia i odpoczynku. Podczas działania funkcji out of scope nie korzysta się z karty kierowcy — o tym za chwilę więcej.

Nieprawidłowe użycie funkcji out of scope może skutkować wysokimi mandatami! Dlatego ważne jest, aby wiedzieć, kiedy wolno z niej korzystać, a kiedy nie.

Funkcji out of scope można używać tylko wtedy, gdy kierowca danego dnia nie pełni służby. Byłeś w trasie albo dopiero jedziesz na zlecenie? W takim razie out of scope nie jest dozwolony. Tylko kolega, który nie pełni służby, może przemieścić pojazd w trybie out of scope. Zawsze możesz oczywiście przemieścić pojazd z kartą kierowcy w tachografie — pamiętaj wtedy o czasie prowadzenia i odpoczynku!

Chcesz w prosty sposób zdobyć solidne podstawy wiedzy o tachografie w tematach takich jak jazda out-of-scope, funkcja prom/pociąg i Smart Tacho 2? Weź udział w naszym bezpłatnym kursie o tachografie w Roadsoft Academy.

Funkcja out of scope w tachografie

Choć funkcja out of scope pozwala ręcznie wyłączyć tachograf, trzeba z niej korzystać ostrożnie. Ze względu na ryzyko nadużyć duży nacisk kładzie się na kontrole prowadzone przez organy nadzoru (w Polsce ITD). Zwłaszcza w przewozach międzynarodowych nie jest rozsądne częste korzystanie z tego statusu. Kiedy wolno jeździć w trybie out of scope? Ręczne wyłączenie tachografu zaleca się wyłącznie w następujących przypadkach:

1. Podczas przemieszczania pojazdów na terenie firmy na krótkich odcinkach.
2. Gdy przewóz nie podlega przepisom tachografu — na przykład pojazdy straży pożarnej i sił zbrojnych albo pojazdy specjalne, takie jak pojazdy ratownicze i pomoc drogowa.

Przemieszczanie na terenie firmy

Niemal każda średnia i duża firma przestawia czasem pojazdy na własnym terenie bez ustawienia właściwego statusu w tachografie. Jeśli przemieszczasz pojazd bez wkładania karty kierowcy, musisz ustawić tachograf na „out of scope". W takich sytuacjach to ustawienie wolno stosować wyłącznie na terenie firmy.

Korzystanie z tej funkcji nie ma wpływu na Twój czas prowadzenia i odpoczynku. Każdy pracownik może przemieścić swój pojazd na terenie firmy, o ile nie znajduje się w okresie odpoczynku — odpoczynek to odpoczynek. Nie wolno więc „szybko" przestawić pojazdu w trybie out of scope w trakcie odpoczynku. Po przemieszczeniu należy wyłączyć funkcję out of scope. W menu, w pozycji wprowadzania danych pojazdu, znajdziesz ustawienie „OUT begin" — oznacza rozpoczęcie jazdy w trybie out of scope. Po przestawieniu pojazdu przełączasz na „OUT end" i wyłączasz zapłon. Tachograf wyjdzie z trybu out of scope również wtedy, gdy zostanie włożona karta kierowcy.

Zwolnienie z przepisów tachografu

Nie ma co do tego wątpliwości: nie wolno jeździć w trybie out of scope na terenie firmy bez spełnienia warunków. Nie musisz korzystać z tachografu, jeśli podlegasz jednemu z wyjątków określonych w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (obowiązuje w całej UE) albo w art. 13 (przepisy krajowe). Rozróżniamy tu poziom europejski i krajowy.

Wyjątki w Europie

Przepisy europejskie zawierają wyjątki obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich. Zwolnienie z obowiązku stosowania tachografu dotyczy:

• Pojazdu lub zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7 500 kg.
• Sprzętu lub maszyn niezbędnych do wykonywania zawodu, używanych wyłącznie w promieniu 100 km od siedziby firmy, pod warunkiem że prowadzenie pojazdu nie jest główną działalnością kierowcy (w praktyce: mniej niż 12 godzin tygodniowo).
• Pojazdu o ograniczonej prędkości, którego prędkość maksymalna nie przekracza 40 km/h.
• Pojazdu używanego przez służby publiczne do utrzymania porządku publicznego, o ile przewóz odbywa się w ramach powierzonych zadań i podlega kontroli.
• Pojazdu używanego w niekomercyjnych przewozach na potrzeby sytuacji awaryjnych lub akcji ratunkowych, w tym pomocy humanitarnej i zwalczania śliskości.
• Pojazdu używanego do celów medycznych — karetek specjalnych, mobilnych sal operacyjnych czy ambulansów do poboru krwi.
• Pojazdu specjalnie wyposażonego do holowania lub napraw, pozostającego w promieniu 100 km od bazy.
• Pojazdu używanego do testowania rozwoju technicznego, napraw lub konserwacji nowych bądź odnowionych pojazdów — na przykład jazdy próbnej mechanika lub nowego pojazdu jadącego bez ładunku na wystawę.
• Pojazdu lub zespołu pojazdów o masie poniżej 7 500 kg używanego do niekomercyjnego przewozu towarów — na przykład prywatnego przewozu kamperów lub koni hobbystycznych.
• Pojazdu użytkowego o statusie zabytkowym używanego do niekomercyjnego przewozu osób lub towarów.

Wyjątki krajowe

Choć wszystkie państwa członkowskie stosują wyjątki przyznane przez Unię Europejską, rozporządzenie przewiduje również dodatkowe wyjątki, które każde państwo może wprowadzić na własnym terytorium. Te krajowe wyjątki nie obowiązują automatycznie za granicą. Poniższa lista odzwierciedla wyjątki wdrożone w Holandii:

• Pojazdu będącego własnością organu publicznego lub przez niego wynajętego bez kierowcy, wykorzystywanego do przewozów niekonkurujących z prywatnymi firmami transportowymi.
• Pojazdu do przewozu towarów dla gospodarstw rolnych, ogrodniczych, leśnych, hodowlanych lub rybackich na własny użytek, w promieniu 100 km od siedziby firmy.
• Pojazdu używanego do prac rolniczych lub leśnych w promieniu 100 km od siedziby firmy, która te pojazdy posiada, wynajmuje lub leasinguje.
• Pojazdu lub zespołu pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 7 500 kg używanego przez operatorów usług pocztowych w promieniu 50 km.
• Pojazdu używanego podczas nauki jazdy i egzaminów na prawo jazdy lub świadectwo kwalifikacji zawodowej. Komercyjny przewóz towarów lub osób jest tu zabroniony.
• Pojazdu używanego do prac użyteczności publicznej: konserwacji kanalizacji, zaopatrzenia w wodę, gaz lub energię elektryczną, budowy dróg, gospodarki odpadami oraz usług telegraficznych, telefonicznych, radiowych i telewizyjnych.
• Pojazdu używanego specjalnie do przewozu sprzętu cyrkowego lub wesołego miasteczka.
• Pojazdu specjalnie wyposażonego do projektów mobilnych, w których przewóz nie jest głównym celem — mobilnych gabinetów stomatologicznych, bibliotek mobilnych czy pojazdów obsługujących imprezy sportowe. Warunkiem jest jazda nie dłużej niż 12 godzin tygodniowo.
• Pojazdu używanego do odbioru mleka z gospodarstw oraz zwrotu baniek na mleko lub produktów mlecznych przeznaczonych na paszę.
• Pojazdu specjalnie wyposażonego do przewozu pieniędzy lub wartości.
• Pojazdu używanego do przewozu ubitych zwierząt lub odpadów poubojowych nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi.
• Pojazdu używanego do przewozu żywych zwierząt z gospodarstw na lokalne targi i z powrotem albo z targu do lokalnej rzeźni, w promieniu maksymalnie 50 km.
• Pojazdu używanego do przewozu między dwoma punktami przeładunkowymi — nie między dwoma centrami dystrybucyjnymi na terenie przemysłowym.
• Samochodu handlowego, w którym przewożone towary przeznaczone są do sprzedaży bezpośredniej z lady w pojeździe. Warunkiem jest, aby przewóz nie był główną działalnością i nie przekraczał 12 godzin tygodniowo.
• Pojazdu zarejestrowanego i używanego jako mobilny warsztat lub pojazd z narzędziami, pod warunkiem że przewóz nie jest główną działalnością i nie przekracza 12 godzin tygodniowo.

Zwolnienie z czego?

Jeśli wykonujesz pracę jednym z opisanych pojazdów objętych wyjątkami, nie podlegasz obowiązkowi stosowania tachografu. Oznacza to zwolnienie z używania, montażu lub konserwacji tachografu. Choć w pojeździe nie musi być tachografu, może się zdarzyć, że jest już zamontowany. W takim przypadku nie musi być okresowo kalibrowany i możesz ustawić go na „out of scope".

Karta kierowcy?

Podczas trybu out of scope karta kierowcy nie może znajdować się w tachografie. Zanim kolega przemieści pojazd, należy więc wyjąć kartę kierowcy z tachografu. Dopiero potem można ustawić tachograf na „out of scope".

Staraj się zawsze ograniczać czas trwania trybu out of scope do minimum. Przypominaj sobie o wyłączeniu tego statusu — jeśli tego nie zrobisz, tachograf pozostanie w trybie out of scope.

Czas prowadzenia i odpoczynku

Jako kierowca podlegasz przepisom o czasie prowadzenia i odpoczynku. Dlatego musisz rejestrować wszystkie swoje czynności, łącznie z okresami odpoczynku. Uważaj na przekonanie, że nie musisz niczego rejestrować i możesz po prostu wyjąć kartę kierowcy. Ustawiając tachograf na out of scope, deklarujesz, że nie podlegasz przepisom — ale zawsze musisz umieć wykazać, na jakiej podstawie przysługuje Ci zwolnienie.

Aby uniknąć zbędnych sporów, zalecamy korzystanie z karty kierowcy przy wszystkich przemieszczeniach pojazdu. Jeśli na przykład przestawiasz pojazd w trakcie odpoczynku dziennego, podlega to przepisom o czasie prowadzenia i odpoczynku i karta kierowcy jest konieczna — także wtedy, gdy przemieszczenie odbywa się na terenie zleceniodawcy lub klienta.

Out of scope z tachografem analogowym

Jeśli jako kierowca poruszasz się pojazdem nieobjętym obowiązkiem stosowania tachografu, wyposażonym w tachograf analogowy, nie musisz wkładać wykresówki. Dla ochrony urządzenia możesz jednak umieścić pustą wykresówkę. Jest to wskazane, jeśli chcesz później sprzedać pojazd z nieuszkodzonym tachografem.

Wideo o funkcji out of scope

Chcesz obejrzeć pełny film? Zapisz się na kurs online o tachografie w Roadsoft Academy.

‍