Czym jest tachograf cyfrowy?

Jesteś ciekaw, czym jest tachograf cyfrowy? Znajdziesz tu wszystkie informacje potrzebne, aby zacząć jako przewoźnik lub przedsiębiorca transportowy.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Weź udział w naszym bezpłatnym kursie o tachografach w Roadsoft Academy.

Tachograf cyfrowy

Tachograf to urządzenie monitorujące, które rejestruje czas prowadzenia i odpoczynku. Zapewnia to bezpieczeństwo na drodze i uczciwą konkurencję w sektorze transportowym.

Historia tachografu cyfrowego

Firmy transportowe używają tachografu analogowego od lat 60. XX wieku. Ze względu na podatność na manipulacje i oszustwa tachograf analogowy ma od 1 maja 2006 roku następcę: tachograf cyfrowy. W przypadku tachografu analogowego dane są zapisywane na tarczy; wersja cyfrowa przechowuje dane elektronicznie.

Oba systemy otrzymują dane ze skrzyni biegów. Tachograf cyfrowy zapewnia większy wgląd dzięki karcie kierowcy i pamięci wewnętrznej. Rejestruje on: czas prowadzenia i odpoczynku, prędkość, przebytą odległość, dane karty, czynności (prowadzenie/odpoczynek/praca/gotowość) oraz próby oszustwa.

Od 1 maja 2006 roku nowo rejestrowane autobusy (przeznaczone do przewozu więcej niż 8 osób oprócz kierowcy) i ciężarówki (powyżej 3500 kg) są wyposażone w tachograf. Od 24 lipca 2006 roku dotyczy to również lekkich pojazdów użytkowych używanych w zawodowym transporcie towarów.

Jak działa tachograf cyfrowy

Tachograf to elektroniczne urządzenie wielkości radia samochodowego, składające się z: jednostki pojazdowej, czujnika ruchu i kart tachografowych. Jednostka pojazdowa posiada: menu ze strzałkami, okno wyświetlacza, procesor, zegar, dwa gniazda kart, drukarkę, wyjście do pobierania danych oraz czujnik KITAS (podłączony do skrzyni biegów). Gdy skrzynia biegów się obraca, czujnik wysyła zakodowane sygnały do jednostki pojazdowej.

Dane są przechowywane: w pamięci wewnętrznej (wszystkie dane pojazdu z ostatnich 365 dni) oraz na karcie kierowcy. Dwaj najwięksi dostawcy to Stoneridge i VDO — obaj podlegają przepisom unijnym.

Ulepszenia techniczne

• 2011: ulepszone obliczanie czasu prowadzenia, w tym „reguła 1 minuty"

• Kwiecień 2012 (Stoneridge) / październik 2012 (VDO): drugi referencyjny sygnał prędkości chroniący przed oszustwem magnetycznym, opcjonalny klucz sprzętowy Bluetooth

• Październik 2017: VDO wersja 3.0 (niższe zużycie energii, poprzednik tachografu inteligentnego)

Czas prowadzenia i „reguła 1 minuty"

Tachograf rejestruje czas prowadzenia od momentu ruchu (nawet przy przesunięciu o zaledwie kilka centymetrów). Sekundy jazdy są zaokrąglane w górę do minuty. Od października 2011 roku jedna minuta jazdy jest liczona tylko wtedy, gdy faktyczne prowadzenie jest najdłuższą ciągłą czynnością w tej minucie. Przykład: 29 sekund jazdy → minuta liczy się jako odpoczynek.

„Reguła 3 minut"

Tachograf mierzy czynność, która występuje najczęściej w ciągu trzech kolejnych minut. Jedna minuta odpoczynku między dwoma okresami jazdy liczy się jako czas prowadzenia. Zatrzymanie na czerwonym świetle nie jest liczone jako przerwa.

Dane tachografu cyfrowego

Tachograf cyfrowy rejestruje:

• Numer rejestracyjny pojazdu

• Prędkość pojazdu

• Załogę jednoosobową lub dwuosobową

• Liczbę włożeń karty kierowcy w ciągu dnia

• Przebytą odległość według licznika przebiegu

• Czynności kierowcy (prowadzenie, odpoczynek, inna praca, gotowość)

• Datę i godzinę czynności

• Zdarzenia (przekroczenie prędkości, jazda bez karty, próby oszustwa) oraz komunikaty o błędach

• Kontrole organów egzekwowania prawa

• Szczegóły kalibracji tachografu

Dane są zapisywane w plikach .DDD w celu importu do programu do analizy czasu pracy kierowców.

Kontrola tachografu cyfrowego

W Polsce przestrzeganie przepisów nadzorują inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (ITD) oraz policja. Jako kierowca musisz być zawsze w stanie okazać następujące dane z bieżącego dnia oraz poprzednich 56 dni (do 30 grudnia 2024 roku było to 28 dni):

• Dane z tachografu i karty kierowcy

• Wykresówki

• Dokumenty potwierdzające czas pracy

• Licencję wspólnotową / zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika

• Kompetencje zawodowe / wymóg zatrudnienia

• Kabotaż / rzeczywista siedziba

• Kontrolę wynajętych i zagranicznych przewoźników

• Przeciążenie

Instalacja tachografu cyfrowego

Instalacja przez certyfikowanego instalatora. Po instalacji tachograf jest plombowany tabliczką instalacyjną zawierającą: nazwę/adres/numer plomby instalatora, datę instalacji, numer rejestracyjny, VIN, wartość impulsu, rozmiar opon. Plombowanie w każdym miejscu podatnym na oszustwo.

Kalibracja tachografu cyfrowego

Kalibracja raz na dwa lata w serwisie tachografów posiadającym zezwolenie Prezesa Głównego Urzędu Miar (GUM). Często wykonywana razem z przeglądem pojazdu. Ponowne plombowanie po każdym serwisie.

Wymiana tachografu

Pojazd sprzed 1 stycznia 1996 roku: dozwolona wymiana na analogowy lub cyfrowy. Ciężarówka od 12 ton lub autobus od 10 ton zarejestrowany 1 stycznia 1996 roku lub później: obowiązkowa wymiana na cyfrowy. Pozostałe pojazdy: dozwolona również wymiana na analogowy.

Tachograf inteligentny

Od 15 czerwca 2019 roku nowo rejestrowane pojazdy muszą być wyposażone w tachograf inteligentny (rozporządzenia UE 165/2014 i 2016/799). Więcej informacji znajdziesz na naszej stronie poświęconej tachografowi inteligentnemu.