Tachograafwetgeving en je hardware: wat de wet van je apparaat eist

De meeste aandacht in tachograafnaleving gaat naar rij- en rusttijden, maar de wetgeving stelt net zo goed eisen aan het apparaat zelf. Verordening (EU) 165/2014 bepaalt welk type tachograaf er in je voertuig hoort, wie eraan mag werken, hoe hij verzegeld moet zijn en hoe vaak hij geijkt moet worden. Bij een controle kijkt de ILT dus niet alleen naar wat je chauffeurs registreren, maar ook of het apparaat waarmee ze dat doen aan de eisen voldoet. Een keurig rijdende chauffeur met een verlopen ijking heeft alsnog een overtreding op zijn naam staan.

Welke eisen stelt de tachograafwetgeving aan het apparaat?

De basis ligt in Verordening (EU) 165/2014 en de technische uitvoeringsverordening (EU) 2016/799. Samen bepalen ze drie dingen: welk type tachograaf verplicht is, hoe het apparaat geïnstalleerd en verzegeld moet worden, en hoe het onderhouden moet worden.

De wetgeving kent drie typen: de analoge tachograaf (met registratieschijven), de digitale tachograaf (met bestuurderskaarten) en de slimme tachograaf. Sinds 15 juni 2019 moet elk nieuw geregistreerd voertuig met tachograafplicht een slimme tachograaf hebben, en sinds 21 augustus 2023 is dat de tweede generatie: de Smart Tacho 2. Welk type in jouw voertuigen hoort, hangt dus af van de registratiedatum en van de vraag of je internationaal rijdt.

Daarnaast regelt artikel 24 van Verordening (EU) 165/2014 wie aan het apparaat mag komen: alleen erkende werkplaatsen mogen een tachograaf installeren, ijken en repareren. Laat je dit door een niet-erkende partij doen, dan is dat op zichzelf al een overtreding, ook als het apparaat technisch prima blijft werken.

Voor bestaande voertuigen zijn de ombouwdeadlines naar de Smart Tacho 2 inmiddels verstreken: wie internationaal rijdt, moet in elk voertuig een Smart Tacho 2 hebben. Rijd je uitsluitend binnenlands, dan geldt er geen ombouwplicht. Per 1 juli 2026 komt er wel een nieuwe groep bij: lichte bedrijfsvoertuigen vanaf 2,5 ton in internationaal vervoer, die dan direct een Smart Tacho 2 nodig hebben.

Verzegeling en het installatieplaatje

Bij installatie wordt de tachograaf verzegeld op de punten waar manipulatie mogelijk is, zoals de verbinding met de bewegingssensor op de versnellingsbak. Die verzegelingen (plombes) zijn de fysieke garantie dat er sinds de laatste keuring niemand aan het systeem heeft gezeten. Elke verzegeling draagt het kenmerk van de erkende werkplaats die hem heeft aangebracht, zodat bij een controle herleidbaar is wie wanneer aan het apparaat heeft gewerkt.

In de cabine of op het apparaat zit daarnaast het installatieplaatje: een sticker van de erkende werkplaats met onder meer de datum van de laatste ijking, het kenteken en de bandenmaat waarmee is geijkt. Een inspecteur legt deze gegevens naast het voertuig zelf. Kloppen ze niet meer, bijvoorbeeld omdat er inmiddels banden met een andere omtrek onder staan, dan is dat een aanwijzing dat de tachograaf niet meer correct meet.

Een beschadigde verzegeling is geen detail, ook als er niets kwaads achter zit. Na een noodreparatie aan de versnellingsbak bijvoorbeeld, is de verzegeling soms verbroken zonder dat iemand eraan denkt om hem door een erkende werkplaats te laten herstellen. Bij de eerstvolgende controle telt dat als overtreding, ongeacht de reden. De praktische regel: is er gesleuteld in de buurt van de tachograaf of de sensor, laat de verzegeling dan direct controleren en niet pas bij de volgende onderhoudsbeurt.

IJking: elke twee jaar, en bij deze wijzigingen

Artikel 23 van Verordening (EU) 165/2014 schrijft voor dat elke tachograaf ten minste om de twee jaar wordt geïnspecteerd en geijkt door een erkende werkplaats. Bij die ijking wordt gecontroleerd of het apparaat rijtijd, snelheid en afgelegde afstand nog correct registreert.

Naast de tweejaarlijkse ijking is een nieuwe ijking verplicht na specifieke wijzigingen aan het voertuig of het apparaat, waaronder:

• een wijziging van de effectieve bandenomtrek, bijvoorbeeld door een andere bandenmaat
• een wijziging van het kenteken
• een reparatie aan de tachograaf of de bewegingssensor
• een afwijking van de UTC-tijd van meer dan 20 minuten

In de praktijk gaat het vooral mis bij de tussentijdse ijkingen. De tweejaarlijkse keuring staat bij de meeste bedrijven netjes in het onderhoudsschema, maar een bandenwissel wordt administratief zelden gekoppeld aan de tachograafstatus, terwijl de wetgeving die koppeling wel maakt. Wie de ijkingsdatum per voertuig niet centraal bijhoudt, ontdekt een verlopen ijking meestal pas op het moment dat een inspecteur ernaar vraagt.

Wat controleert de ILT op hardware-niveau?

Het toezicht op deze eisen ligt in Nederland bij de ILT, en dat toezicht is de afgelopen jaren grotendeels digitaal geworden: in 2025 voerde de ILT 1.743 digitale bedrijfscontroles uit en las zij 245 keer tachograafdata op afstand uit (bron: ILT Jaarverslag 2025). Bij een wegcontrole of bedrijfsinspectie kijkt de inspectie onder meer naar het type tachograaf, de staat van de verzegelingen, de geldigheid van de laatste ijking en of het installatieplaatje overeenkomt met het voertuig.

Hoe zo'n controle in de praktijk verloopt en welk bewijs je bij een bedrijfsinspectie moet kunnen tonen, lees je in ons artikel over wat de ILT controleert aan je tachograafhardware.

Wat kun je vandaag al doen?

1. Breng per voertuig de ijkingsdatum in beeld. Pak de installatieplaatjes of ijkingscertificaten erbij en zet de vervaldatum per voertuig in één overzicht, of dat nu je planningssysteem of je tachograafsoftware is. Zo zie je direct welke voertuigen als eerste naar de werkplaats moeten.
2. Koppel onderhoud aan de tachograafstatus. Spreek met je werkplaats of planner af dat een bandenwissel, kentekenwijziging of reparatie aan de aandrijving standaard de vraag oproept: moet de tachograaf opnieuw geijkt worden?
3. Check de Smart Tacho 2-status van je internationale voertuigen. Rijd je internationaal met voertuigen van vóór augustus 2023, controleer dan of de ombouw overal is uitgevoerd, en plan de 2,5-tonners in vóór 1 juli 2026.

Bij Roadsoft delen we deze kennis omdat we vinden dat elke vervoerder vrije toegang verdient tot goede informatie over tachograafnaleving. Ook als je geen klant bij ons bent.

‍